FacebookVolg ons ook op Facebook
Menu

Oorsprong van de Kerstman

7 december 2023
Kerstman Vandaag de dag worden Sinterklaas en Kerstmis in Nederland gezien als twee afzonderlijke feestdagen. Toch zijn er opmerkelijk veel overeenkomsten tussen Sinterklaas en de Kerstman. De traditie van de Kerstman, die stamt uit de achttiende eeuw, is namelijk gedeeltelijk gebaseerd op de viering van Sinterklaas.

Protestantse uitvinding
Tijdens de Reformatie in de zestiende en zeventiende eeuw wilden de protestanten niets meer weten van de katholieke heiligen. In veel Noord-Europese landen werd Sinterklaas daarom afgeschaft en werden de geschenken voortaan uitgedeeld met Kerstmis. In de zeventiende eeuw ontstond er vervolgens in Engeland ook een personificatie van het Kerstfeest: Father Christmas. Evenals Sinterklaas was ook ‘Vader Kerstmis’ een grijze oude man die geschenken bracht voor kinderen die braaf waren geweest. Maar in tegenstelling tot de Goedheiligman kwam hij niet uit Spanje, maar van de Noordpool en was hij niet serieus en streng maar vrolijk en jolig. De Engelse Father Christmas verspreidde zich uiteindelijk onder andere naar Frankrijk (Père Noël) en Spanje (Papá Noel).

De Amerikaanse Santa Claus
Sint Nicolaas en de Kerstman Met de zeventiende en achttiende-eeuwse migratie van Britse en Nederlandse kolonisten naar de Nieuwe Wereld kwamen de tradities van Sinterklaas en Father Christmas vervolgens weer bij elkaar. In de loop van de eeuwen raakten de verschillende elementen van de twee gulle gevers steeds meer met elkaar vermengd, zodat er in 1773 voor het eerst melding werd gemaakt van één figuur: Santa Claus. De naam was duidelijk afgeleid van de Nederlandse Sinterklaas, evenals het feit dat hij zijn cadeaus bracht via de schoorsteen. Zijn feestdag en zijn uiterlijk, een vrolijke man in een sneeuwpak, waren echter gebaseerd op de Engelse Father Christmas. Overigens kreeg Santa Claus in de loop der tijd ook nog elementen uit verscheidene andere tradities mee. Zo werd er in 1823 voor het eerst geschreven over de rendieren van de Kerstman, die gebaseerd waren op de paardenhorde van de Scandinavische god Odin. Daarnaast vertoont het verhaal van Santa Claus ook veel overeenkomsten met de Russische ‘Grootvadertje Winter’.

Coca Cola
Aanvankelijk werd Santa Claus in navolging van Sinterklaas veelal afgebeeld als een slanke man. In 1863 tekende Thomas Nast de Kerstman echter voor het eerst als een dikke man, net als Father Christmas. Dit beeld werd overgenomen door het bedrijf Coca-Cola, dat in 1931 gebruik maakte van Santa Claus in een grootschalige reclamecampagne. Hierdoor werd het beeld van de Kerstman, een vrolijke bolle man met een snor en een baard, rode wangen en een rood pak, definitief vastgelegd. Sindsdien is in vele Europese landen de traditie van Vader Kerstmis grotendeels vervangen of samengevoegd met Santa Claus. Sinterklaas daarentegen is er tot nu toe nog wel in geslaagd om los te blijven van de Kerstman.

De oorsprong van de drie wijzen
Elk jaar op 6 januari wordt hun reis herdacht, maar eigenlijk zijn we er niet zeker van dat het überhaupt een drietal was. In het evangelie staat weliswaar dat ze uit het Oosten kwamen en drie geschenken brachten, maar in andere bijbelse verhalen kwamen er soms wel twaalf wijzen voor. Het is dus maar een gok, gezien de drie geschenken. Ook hun namen worden niet vermeld; die kregen ze later pas.

Melchior, Caspar en Balthasar
De Europese, oude koning Melchior, de Ethiopische, jonge koning Caspar en de Aziatische koning Balthasar danken hun namen aan een Grieks verhaal uit ongeveer 500 n. Chr. Ze brachten goud, mirre en wierook met zich mee; wat kostbaar was voor die tijd.

De drie Koningen Een opdracht van God
Het Bijbelse verhaal is te lezen in het evangelie van Mattheüs. Hierin staat beschreven hoe de drie wijzen een ster aan de hemel zagen, die zou leiden naar de Koning der Joden. Koning Herodes hoorde het verhaal ook en werd nieuwsgierig. Hij verzocht de wijzen om naar Bethlehem te gaan en te vertellen wat ze daar aan zouden treffen. Op plaats van bestemming, kregen de wijzen die nacht een opdracht van God om Herodes te negeren. Dit voerden ze uit, waar de koning op antwoordde door alle kinderen in Bethlehem - jonger dan drie - te vermoorden. Jezus en zijn ouders waren echter al vertrokken naar Egypte, nadat Jozef hierover droomde.

Taak van de drie Wijzen
Zo droegen de drie Wijzen dus niet enkel bij aan het verhaal door het meebrengen van hun geschenken, ze hielpen voornamelijk door het kindeke Jezus niet te verraden. Wat ook kenmerkend is voor de drie Wijzen, is dat ze de drie bijbelse mensenrassen zouden vertegenwoordigen.

Bron: https://isgeschiedenis.nl/